Του Θεοφανη Μαλκιδη
Δε θα χρειαστούν παρά μόνο λίγα λεπτά για να απαριθμήσουμε τα (τρομακτικά) δημογραφικά δεδομένα στον Εβρο, που δείχνουν ότι δεν επιτρέπεται και άλλη απώλεια χρόνου, για να εξαχθούν συμπεράσματα και για να προχωρήσουμε παρακάτω.
Ενας στους τέσσερις κατοίκους είναι άνω των 65 ετών, ποσοστό πάνω από τον μέσο όρο της χώρας. Το 2016 οι γεννήσεις ήταν 1.187, ενώ μόλις εννιά χρόνια αργότερα, έπεσαν στις 805, καταγράφοντας μείωση κατά 32%. Ειδικότερα, στο διάστημα 1981-2021 ο πληθυσμός του Δήμου Σουφλίου μειώθηκε κατά 43%, ο πληθυσμός του Δήμου Διδυμοτείχου μειώθηκε κατά 41% και ο πληθυσμός του Δήμου Ορεστιάδας μειώθηκε κατά 27%. Μάλιστα, η επί δεκαετίες δημογραφική κατάρρευση των χωριών και των οικισμών που περιβάλλουν τα αστικά κέντρα, είναι εντυπωσιακή. Ο πληθυσμός μειώθηκε κατά περίπου 10% στη δεκαετία μεταξύ των δύο τελευταίων απογραφών, ποσοστό τριπλάσιο σε σχέση με τον μέσο όρο, στα περισσότερα χωριά ζουν πλέον λίγοι ηλικιωμένοι κάτοικοι και ότι τα σχολεία τους έχουν κλείσει εδώ και πολύ καιρό. Ενδεικτικό είναι ότι περισσότεροι από τους μισούς κατοίκους του νομού ζουν στον Δήμο Αλεξανδρούπολης. Στην όαση δηλαδή μέσα στην απέραντη έρημο….
Στους εκατό ανθρώπους που κατοικούσαν το 1981 στα περισσότερα χωριά του νομού, έχουν απομείνει από είκοσι έως πενήντα άτομα, οι πληθυσμοί δηλαδή έφτασαν να μειωθούν μέχρι και κατά 60% έως 80%.
Ειδικότερα στον βόρειο Εβρο, στο «Τρίγωνο», η κατάσταση είναι αποκαρδιωτική έως τρομακτική. Στη δημοτική ενότητα Τριγώνου του Δήμου Νέας Ορεστιάδας με δεκαεπτά χωριά η απογραφή του 2021 κατέγραψε μείωση του πληθυσμού κατά 33,5%. Ανάλογη είναι η κατάσταση και στα οχτώ χωριά της δημοτικής ενότητας Κυπρίνου, του ίδιου Δήμου, όπου η μείωση ξεπέρασε το 34%.
Σήμερα, στην περιοχή του βορείου Εβρου, το χωριό Γαλήνη έχει έναν μόνο κάτοικο, ο Κριός έμεινε με επτά, η Μηλιά με δεκαπέντε, ο Δίλοφος και το Θεραπειό με εικοσιεπτά, η Χελιδόνα που είχε το μεγαλύτερο στρατόπεδο στην περιοχή έμεινε με δεκατρείς και ο κατάλογος δεν έχει τέλος.
Και ένα «οξύμωρο»: το χωριό Φυλάκιο έχει 150 κατοίκους και στο Κέντρο Υποδοχής και Ταυτοποίησης βρίσκονται, τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές, 900!
- Η Τουρκία θα καλύψει το κενό;
Τα παραπάνω στοιχεία δείχνουν ότι η ύπαιθρος του νομού Εβρου καταρρέει, με αποτέλεσμα να είμαστε πλέον προ της ορατής προοπτικής ερήμωσης πολλών περιοχών (π.χ. «Τρίγωνο», Μεταξάδες, Σουφλί, Διδυμότειχο). Στην πράξη βεβαίως καμία περιοχή δεν ερημώνει για πάντα, αφού κατοικείται από άλλους πληθυσμούς. Εν προκειμένω και έχοντας υπόψη σχετικές αναφορές, με την εγκατάσταση Βουλγάρων μουσουλμάνων και πληθυσμών Ρομά σε αυτές τις περιοχές του Εβρου, μπορούμε να καταλάβουμε τα υπόλοιπα.
Την ίδια στιγμή δηλαδή που συμβαίνουν αυτά στην έρημο του κεντρικού και βόρειου Εβρου, υπάρχουν πληροφορίες για αγορές εγκαταλειμμένων οικιών, ενώ στο νότο, στην όαση της Αλεξανδρούπολης, συμβαίνει πραγματική κοσμογονία με την έλευση των Τούρκων τουριστών οι οποίοι μέσα σε δύο χρόνια παρουσίας τους έχουν μετατραπεί σε «επενδυτές».
Αναφορές από επίσημα θεσμικά χείλη για «αθόρυβο εποικισμό», για αγορές επιχειρήσεων και οικιών, για επενδύσεις με τη στήριξη της Τουρκίας, δείχνουν το μέγεθος του ζητήματος, από την μία πλευρά, αλλά φανερώνουν και την ολιγωρία της Αθήνας, από την άλλη. Το 2020 με την απόπειρα εισβολής στον Εβρο από την Τουρκία, είναι τόσο μακριά και ξεχάστηκαν όλες οι υποσχέσεις;
- Από το «θα σε στείλω στον Εβρο», στο «ποιος θέλει να έρθει να ζήσει στον Εβρο».
Οι λόγοι για τη μείωση του πληθυσμού στον εβρο, με άλλα λόγια οι αιτίες, για την κατάρρευση και εξαφάνιση του Ελληνισμού, πολλοί και ποικίλοι: η έλλειψη εργασίας και σχετικών υποδομών στήριξης της οικογένειας, η αδυναμία των ζευγαριών να τεκνοποιήσουν λόγω της οικονομικής κατάστασης και της ακρίβειας, οι επιπτώσεις των μέτρων των Μνημονίων, εξαιτίας των οποίων οι νέοι και οι νέες που εργάζονται με μειωμένους μισθούς και πολύ περισσότερο, τα ζευγάρια με ένα ή και δύο ανέργους, αδυνατούν και κάνουν παιδιά (όσα δεν έχουν) ή περισσότερα παιδιά (για όσα έχουν και θέλουν να αποκτήσουν και άλλα), οι ελλείψεις σε υποδομές, τα αποσπασματικά μέτρα για οικονομική εφάπαξ ενίσχυση χωρίς παράλληλη πρόβλεψη για δημιουργία θέσεων εργασίας, η αδυναμία του συστήματος να γίνει ευέλικτο έτσι ώστε ένας στρατιωτικός, υπάλληλος του δημοσίου που επιθυμεί να εγκατασταθεί στον Έβρο, να μπορεί να εγκατασταθεί στον Εβρο!
Και όλα αυτά ενώ υπάρχει το δηλωμένο ενδιαφέρον της Τουρκίας για την περιοχή. Η Τουρκία, η οποία είχε αντιδράσει στο μέτρο για τις 10.000 ευρώ σε όσους εγκατασταθούν στον κεντρικό και βόρειο Εβρο, επικαλούμενη τη συνθήκη της Λωζάννης και την αλλοίωση της πληθυσμιακής κατάστασης!
Στη δεκαετία του 1950 και 1960 το σύνθημα της Αθήνας ήταν «θα σε στείλω στον Εβρο», στέλνοντας τους ανεπιθύμητους να φυλάξουν τα σύνορα. Τώρα, ελπίζουμε, το πολιτικό σύστημα να έχει διδαχθεί το λάθος του και να πράξει το προφανές για τον σημαντικότερο νομό της πατρίδας μας.
Ο Θεοφάνης Μαλκίδης είναι διδάκτορας του Παντείου Πανεπιστημίου και μόνιμος κάτοικος Εβρου
